Dagwoord: Weshalve
Thomas Rosenboom in HP/De
Tijd op 18 februari 1994 (en uit het hart gegrepen...):
"Ik ben een soort verzamelaar
van rare woorden. Als ik er eentje tegenkom, dan noteer ik hem en dan kijk
ik waar ik hem zou kunnen toepassen. Het zijn geen woorden die tot mijn
normale woordenschat behoren. Dan zou ik echt een afwijking hebben.
...
Ik ken de verwijten over de archaïsche woorden
en zinsconstructies, maar ik vind woorden en begrippen als 'guizig' (begerig, red.) en
'heumig' (vunzig, red.),
'ruzelende bomen' en 'volkomen gemoedereerd zijn' nu eenmaal prachtig. Bovendien:
als ik ze niet gebruik en een ander ook niet worden ze helemaal obsoleet.
...
Voor
mij zijn het natuurlijk ook vreemde woorden, maar ik gebruik ze graag omdat
ze autoriteit aan het proza geven. Binnen de constructie van een boek dient
de schrijver gezag te hebben. Ik zie met lede ogen aan dat je allerlei gewone
Nederlandse woorden niet meer kunt gebruiken; je wordt al snel versleten voor
aansteller. De rijkdom van de taal wordt voortdurend aangetast. Bijvoorbeeld:
iemand komt thuis en krijgt de vraag: en hoe was het? Hij kan antwoorden: het
was gemoedelijk, amusant, plezierig, genoeglijk, enerverend, geanimeerd, enzovoort.
Maar wat zegt hij? Het was gezèllig of het was léuk! Wie iets
'gemoedelijk' noemt, is nu al ouwelijk, ietwat scheel in het hoofd, terwijl
zo'n gewraakt woord exact een sfeer weergeeft. Ook voegwoorden verdwijnen, vroeger
had je 'deswege' en 'weshalve', nu alleen nog 'omdat' en 'doordat'. Ik weet dat taalkundigen,
vooral de hippe, beweren dat taal een levend organisme is, dat er woorden sterven
en dat er nieuwe bijkomen, maar ik constateer dat uiterst nuttige en precieze
woorden verdwijnen en worden vervangen door modewoorden, Engelse woorden, bastaardwoorden,
die over een half jaar allang weer onbruikbaar zijn. Wat afsterft, is in dit
geval van meer waarde dan wat er bijkomt, weshalve ik graag in de bres spring voor woorden als 'wiegelen'
of 'een beweeg'. Ik gebruik ze als discrete sieraden, als lokale flonkeringen
op een pagina. Iedereen, zelfs ik, weet dat een overdaad aan sieraden averechts
werkt."