In
het soms wat kille klimaat aan de Noordzeekust is kleding voor de mens een noodzaak.
Die beschermende laag heeft de nodige benamingen, die net als de kledij aan
mode onderhevig zijn. Wie draagt er tegenwoordig nog een 'wambuis', 'boezeroen',
'kamizool', 'tuniek' of een 'paltrok' om de borstkas? Het zijn allemaal hemdachtige
omhulsels van geweven stof. De een is wat langer dan de ander en ze zijn uitgevoerd
met of zonder kraag en met of zonder lange mouwen. Het bovenlijf wordt tegenwoordig
echter eerder gesierd door een 't-shirt', 'polo', 'trui', 'sweater', 'vest',
'pullover' of desnoods een 'blouse'. 'Wambuis' is afgeleid van het Latijnse 'wambasium', menen de meeste ethymologen. En dat Latijnse woord is weer afkomstig van het Germaanse 'wamba', dat 'buik' betekent en door het kledingstuk wordt bedekt. De 'paltrok' is een ruim hemd dat met een riempje om het middel bijeen wordt gehouden. Daardoor staan de slippen op de heupen wijd uiteen. Het lijfje was populair in de veertiende en vijftiende eeuw, maar verloor later zijn charme. Een bepaald soort houtzaagmolen heeft de klokvorm van zo'n paltrok en wordt daarom ook zo genoemd.
De oude benamingen zijn natuurlijk niet allemaal verdwenen. 'Hemd' is in verschillende spelllingen (en samenstellingen: 'onderhemd', 'overhemd') van alle tijden. De grondvorm van het woord zou te herleiden zijn tot de betekenis van 'omhulling' en 'bekleding'. Sommige namen ogen hedendaags, maar zijn gedateerd. Wie nu nog een 'overgooier' draagt, maakt daarmee duidelijk dat hij in de jaren zestig is blijven steken. Andere rompbedekkingen zijn 'borstrok' (een dik, kriebelend onderhemd voor de winter), 'kiel' (in de samenstelling 'boerenkiel' nog steeds en vooral met carnaval populair), 'spencer' (trui met v-hals zonder mouwen) en een 'slipover' (pullover zonder mouwen en dus een spencer). Ook wordt wel eens de stofnaam of de gebruikte weeftechniek tot kledingnaam verheven. Voorbeelden daarvan zijn 'tricot', 'interlock' en het 'wolletje'. In dit stukje staan tot hier maar liefst 25 namen voor een kledingstuk dat onder de jas (mantel, jack, blouson) wordt gedragen. Dat aantal is zelfs nog uit te breiden met woorden als 'singlet', 'hesje', 'jumper' en 'bolero', maar volledigheid is in deze onmogelijk. Morgen is er weer een nieuw kledingstuk in de mode.
Lévi Weemoedt beschrijft in zijn gedicht 'Zuster Lenin' uit de bundel geduldig lijden van 1977 een jeugdlief, die hem later tegenvalt. Een fragment:
