De vis halen we uit de taal op

De vis is over de hele wereld van oudsher een belangrijke voedselbron voor de mens. Zo ver de herinnering gaat, is er gevist. Een leven zonder vissen is daarom ondenkbaar. Het is daarom niet verwonderlijk dat er in onze taal al vroeg beschrijvingen zijn van vis en dat dit koudbloedige dier in de taal overal voor werd gebruikt - ook voor schunnige vergelijkingen.
In de loop van de eeuwen is er natuurlijk wel het een en ander veranderd. Zo zijn de oester en de zalm niet langer meer voedsel voor de armelui. Ook herkennen wij tegenwoordig de oude namen niet meer die we ooit ruimhartig aan de vele vissoorten hebben gegeven - vaak niet gehinderd door de wetenschappelijke kennis van nu. Maar nog steeds heeft de vis een grote invloed op ons taalgebruik. Of het nu om onze namen gaat (de heer Visser) of om een stevige scheldpartij (gratenpakhuis!), de vis doet vrolijk mee.

Het boek Vissen in de taal is te verkrijgen in de boekhandel. Bestellen kan in de boekhandel of bij de uitgever. Het ISBN is 978 907 6542 638 en de prijs is 12,50 euro.

In het boek worden ook bijzondere vragen behandeld. Wat is er toch zo dubbelzinnig aan het vissen als vrijetijdsbesteding, zeker als je tuk hebt? En klopt het dat schoolbezoek van oudsher hoger is gewaardeerd dan het vangen van vis? De antwoorden zijn gevonden in de geschiedenis van de taal over vissen en vissers.
Ook wordt ingegaan op het gegeven dat vele Nederlandse vissennamen in het Engels, Frans en vele andere talen zijn overgenomen. Dat is een goede indicatie voor zowel de visserskwaliteit als de handelsgeest van de inwoners der lage landen. Zo'n verhandelbare vis met een internationale naam is bijvoorbeeld de haring. De populariteit van deze vis als handelswaar had veel te maken met het kaken van de vangst (de ingewanden en kieuwen worden voor een deel verwijderen) die de houdbaarheid aanzienlijk vergrootte. De Fransen hebben het dan ook over caquer le hareng. De vinding van het kaken is eeuwenlang geroemd als een fraai stukje vaderlands vernuft van Willem Beukelszoon. Maar de kans is groot dat het alleen maar een mooi verhaal is.

De bundel vissen in de taal is een vermakelijke verzameling van verhalen over snotolven, zolderkarpers, minnehandel en het armeluisvarken. Het zijn verhalen over vis die zorgde voor weelde op tafel, maar ook diende als spijs van de bedelaar. Het bezorgt de lezer enkele uurtjes vermaak, thuis of aan de waterkant.