Dagwoord: Sapperdeflap
In een felle discussie over de
inburgering van allochtonen, roept een van de 'debaters' dat het toch "van
de gekke" is dat de vreemdelingen die hier al jaren wonen het Nederlands
nog steeds niet goed beheersen. Hij realiseert zich niet dat de uitdrukking
die hij gebruikt afkomstig is van het kreupel pratende indiaantje Klukkluk uit
de televisieserie Pipo de Clown en gaat volledig op in de discussie. Pas als
iemand in het debat uit verbazing 'sapperdeflap' roept, is de magie doorbroken.
'Sapperdeflap' is tegenwoordig aanmerkelijk minder serieus taalgebruik dan 'van
de gekke' en wordt zelden nog gehoord. In gebruik en klank lijkt het op tussenwerpsels
als 'sapristi' (verbastering van 'sacristie') en 'sapperment' (verbastering
van 'sacrement').
De immens populaire kinderserie Pipo de Clown van Wim Meuldijk werd een paar
jaar na de introductie van de televisie in Nederland uitgezonden. Hordes kinderen
keken er op woensdagmiddag naar. Er was niet zo veel andere keuze, want er was
slechts één net - dat ook maar een beperkt aantal uren uitzond.
Het televisieontvangapparaat was bij lange na niet in elk huis aanwezig. De
meer welgestelde buurtgenoten lieten vaak de buurtkinderen meekijken. Soms moest
daar een hele cent voor worden betaald.
Behalve 'van de gekke' werden ook andere uitdrukkingen van Pipo en zijn kornuiten
in de Nederlandse taal opgenomen. Hun oorsprong bleef echter herkenbaar. Voorbeelden
daarvan zijn het al genoemde 'sapperdeflap'. Maar 'dag vogels, dag bloemen,
dag kinderen' en natuurlijk 'Pipo kóéíén' van de
Dikke Deur werden eveneens vaak gebruikt. Pipo heeft het ruim twintig jaar volgehouden
op de Nederlandse televisie.
Ook andere televisieprogramma's hebben het Nederlands met nieuwe woorden en
uitdrukkingen verrijkt. De bekendste en meest creatieve taalvirtuozen van de
buis zijn Kees van Kooten en Wim de Bie aan wie we woorden danken als 'regelneef'
en 'doemdenken'. Dat die woorden werden overgenomen door veel mensen, is niet
onbegrijpelijk. Van Kooten en De Bie waren namelijk zeer populair en door het
napraten deelde men in hun roem. Dat gebeurde ook andere spraakmakende programma's.
Een voorbeeld is Jiskefet waardoor in veel café's een nieuwe bezoeker
hartelijk werd ontvangen met een welgemeend 'hé lullo' en op het werk
werden de collega's bij het begin van de dag vaak aangesproken met een ferm
'goeiesmorgens'. Maar deze uitdrukkingen hebben niet de zelfstandigheid bereikt
als 'van de gekke' en 'regelneef'.
Het bureau Ernst en Young publiceert onder meer over fiscale kwesties. In een
publicatie in 2001 gaat het over de mogelijkheid om voor de wegenbelasting een
tot woonwagen omgebouwde vrachtwagen onder het goedkope vrachtautotarief te
laten vallen. Het stukje eindigt met: "Als
een kermiswoonwagen niet op grond van zijn eerdere goedkeuring in aanmerking
komt voor het (lagere) vrachtautotarief, kan onder bepaalde voorwaarden alsnog
het vrachtautotarief worden voldaan. Belangrijke voorwaarde is dat de kermiswagen
uitsluitend wordt gebruikt ten behoeve van de uitoefening van het kermisbedrijf
en de toegelaten maximum massa meer dan 3.500 kg bedraagt. Als de kermisexploitant
bijvoorbeeld met zijn kermiswagen op vakantie gaat, is hij dus het gewone tarief
voor personenauto's verschuldigd. Overigens heeft de goedkeuring voor kermiswagens
terugwerkende kracht tot en met 1997. Als reeds de motorrijtuigenbelasting is
voldaan, kan om teruggaaf worden verzocht. Sapperdeflap."
Waarmee aangetoond is dat ook fiscalisten vroeger televisie hebben gekeken.