Het
Nederlands is als elke levende taal een poel van voortdurende vernieuwing. Frisse
woordcombinaties geven elan en bewijzen de creativiteit van de gemiddelde taalgebruiker.
Soms verdwijnt een woord weer na aanvankelijk succes. Wie kent nu nog de 'mannetjesnoot'?
Een andere keer wordt de toepassing verbreed. Een 'onderdeurtje' is niet alleen
meer de onderste helft van een afsluitbare toegang, maar ook een fysiek of figuurlijk
klein persoon. Een fraaie verzonnen woordcombinatie die zowel letterlijk als
in vergelijkingen wordt gebruikt, is 'plankgas'. Met het gas op de plank rijden
betekent niet anders dan in een auto het gaspedaal tot de bodem intrappen en
dus zo hard gaan als maar mogelijk is. Het fraaie binnenrijm wordt slechts geëvenaard
door het wat plattere 'kilometervreter'.Een mooie bron voor de creativiteit zijn woorden uit andere talen. Die worden met graagte geadapteerd, veelal tot ergernis van mensen die menen dat een taal zuiver en puur gehouden moet worden door alles wat van over de grens komt af te wijzen. Ze hebben het tij nimmer mee. Het ontlenen van woorden uit den vreemde is namelijk van alle tijden. Zelfs de woorden 'puur' en 'zuiver' zijn uit het Latijn afkomstig...
Veel meer talen zijn bronnen van inspiratie. Kijk bijvoorbeeld bij 'pakkie-an'.
Het Nederlands is zelf ook een grootleverancier voor andere talen. Bij velen is al bekend dat de 'mannequin' op de catwalk in Parijs haar naam heeft te danken aan het Nederlandse 'mannekijn', zoals vroeger een aankleedpop werd genoemd. Maar ook andere talen dan het Frans zijn flink verrijkt met het Nederlands. Vaak zijn het termen uit de scheepvaart, omdat de lage landen daarin hun sporen hebben verdiend. Het Russische 'kajuta' is ons 'kajuit' en het Engelse 'to plunder' komt van 'plunderen'. Alles bij elkaar zijn er alleen in het Engels vele honderden woorden die een Nederlandse oorsprong hebben. Sommige woorden komen weer terug in een licht gewijzigde vorm. Voorbeelden daarvan zijn 'snack' ( 'snakken'), 'brandy' ('brandewijn') en 'drug' (van het Nederlands 'droge' naar het Frans 'drogue' naar het Engelse 'drug' en weer terug). Dat het scheepvaarttermen en namen voor voedings- en genotsmiddelen zijn, heeft beslist met onze expansiedrift over het water te maken. Maar ook de faam van onze schilders in de zeventiende eeuw is niet zonder gevolgen voor de wereldtaal geweest. Het heeft onder meer 'sketch' en 'landscape' opgeleverd. Al met al zijn er vele honderden woorden door andere talen aan het Nederland ontleend. Tot de bekendste behoren natuurlijk 'dollar' van 'daalder' en 'Santa Claus' van 'Sinterklaas'. Dat in het huidige computertijdperk het Nederlands veel leenwoorden van Engelse origine telt, is in dit licht gezien niet meer dan logisch vanwege de voortrekkersrol van de Amerikanen bij de ontwikkeling van het snelle rekentuig, zoals de Nederlandse benaming ooit luidde.
Wie dit toch nog jammer vindt, vertrooste zich met een van de grootste Nederlandse bijdrage aan de wereldtaal: gas. Het is zelfs bekend wie dat woord heeft uitgevonden. De Brusselse scheikundige Jean Baptist van Helmont (1579-1644) creëerde het woord. Hij verneerlandste het Griekse 'chaos'. Deze kennis is vooral van belang voor wie niet aan een andere wereldwijde bijdrage, het uit Zuid-Afrika afkomstige 'apartheid', wil worden herinnerd.
