Gerbrand
Adriaensz. Bredero is een volkse schrijver die ondanks zijn korte leven - hij
reed in 1618 op 33-jarige leeftijd in een ijswak en overleefde dat niet - een
imposant oeuvre naliet. In een van zijn brieven aan de rederijkerskamer De Egelantier,
waar hij lid van was, neemt hij het uitvoerig op voor een zuiver gebruik van
Nederlandse taal. De vele buitenlandse woorden ("het
inne-breecken der uyt-heemscher taelen het verarmt en verbastert") was hem een doorn in het oog. En hij meldt dat "dese schandelijcke kancker heeft so seer inghegeten,
dat menich waenden dat dese wonden ongeneeslijck ware".Even verder klaagt hij: "Het waer doch te jammeren, dat een so spits-sinnighe volck, dat alle andere volckeren in 't spreecken can na bootsen, haar eygen Rijcke Taal so reuckelóós souden verwaarlóósen."
Om te tonen dat het nitwitten zijn die zich van een vreemde taal bedienen, verhaalt Bredero over een man die iedere keer als hij een glas wijn proefde zei: Par Dieu, il est bon. Als hem wordt uitgelegd dat hij vloekt bij de hoogste om te zeggen dat de wijn goed is, belooft de drinker beschaamd dat niet meer te doen. Dit, zo zegt Bredero, is slechts één van de duizenden voorbeelden van mensen die de "eyghen bral-woorden in haer moeders spraack niet weten te verduytschen". Hij roept vertwijfeld uit: "O vreemde Hovaardy! die ons eyghen Lantingeboren een Revelduytsch, een krom-tongh en een Koeter-waal maackt!" Hij roept een ieder op om het voorbeeld van de leden van zijn rederijkerskamer te volgen en voortaan zuiver Nederlands te gebruiken.
Het 'koeterwaal' dat Bredero aanhaalt is volgens de deskundigen zo'n woord dat uit een vreemde taal is ontleend. Het komt van het Duitse 'kauderwelsch'. Het eerste deel verwijst naar het Zwitserse plaatsje Chur (lokaal Kauer genaamd) waar men Welsch spreekt, een Reto-romaanse taal. Maar wie denkt dat 'koeterwaals' verwijst naar de taal van een Waal in het zuiden van België, heeft het niet helemaal bij het verkeerde end. In Wallonië spreekt ongeveer 35 procent van de bevolking een aan het Reto-romaans verwante taal: het Wallon. Het is geen dialect van het Frans, zoals vaak wordt gedacht, maar geclassificeerd als een zelfstandige taal. Het Wallonse zinnetje hieronder spreekt voor zichzelf.
Li walon a li minme planete ki tot plin des ôtes rovyis lingaedjes ki viket dins l'ombreye d'on 'big brother' linwistike.
Het Waals is één van de vele vergeten talen die leven in de schaduw van een linguïstische 'big brother'.