Dagwoord: Gevoeg

De Vereniging van Afvalverwerkers hier te lande (VVAV) heeft een periodiek met de naam 'Afvalforum'. In dit orgaan staan zeer lezenswaardige artikelen die alle het onderwerp afval gemeen hebben. Uit het nummer van november 1999 komt onderstaande passage. De auteur is Yvo Lantain die 100 jaar terugblikt onder de titel' "van vrije stort naar professionele verwerking". Klik voor het gehele artikel hier.

"De geschiedenis van het afval kan het beste worden opgetekend aan de hand van de ontwikkelingen in de stedelijke gebieden. Deze kregen door de industrialisatie een grote toeloop van mensen te verwerken. De diverse cholera-epidemieën uit de vorige eeuw, hadden daarbij de aandacht gevestigd op de slechte hygiënische omstandigheden in de steden. Als direct gevolg hiervan beschikten nagenoeg alle grote steden aan het begin van deze eeuw over een eigen stadsreiniging.

De taken van deze gemeentelijke diensten bestonden uit het ophalen en verwijderen van haardas en huisvuil, het schoon houden van de straten, het baggeren van de grachten (die zonder uitzondering dienst deden als vuilstort en open riool) en niet in de laatste plaats: het ophalen en verwijderen van het menselijk `gevoeg', ofwel onze dagelijkse stoelgang.

Al in de diepe Middeleeuwen had de Nederlandse handelsgeest zich ontfermd over onze uitwerpselen en werd deze `stadsmest' naar het boerenland gereden, om de akkers te bemesten. Met de komst van de gemeentelijke reinigingsdiensten volgde een meer georganiseerde en centrale aanpak van dit mestoverschot. De fecaliën werden gemengd met huisvuil en het as uit de haard, wat samen prima compost opleverde voor de landerijen buiten de stadswallen. Een bezigheid die eveneens door particulieren werd uitgevoerd, waardoor ook binnen de stadsmuren nog tal van kleinere mestvaalten aanwezig waren. Deze vormden met name voor de onderlaag van de bevolking een welkome bijverdienste. Een gewoonte die niet bijdroeg aan de volksgezondheid, maar desondanks nog zeker tot de Eerste Wereldoorlog gemeengoed zou blijven.

De inspanningen van de gemeentelijke reinigingsdiensten richtten zich vooral op het uit de stad verwijderen van het afval. Fecaliën werden via een systeem van wisseltonnen ingezameld en op karren naar gemeentelijke compostputten buiten de stad gereden. Economie en volksgezondheid stonden ook hier enigszins op gespannen voet, omdat gemeentebesturen probeerden de kosten van de inzameling te drukken, door de frequentie van het ophalen zo laag mogelijk te houden. Als gevolg daarvan vonden nog regelmatig lozingen plaats in de grachten, die toch al zwaar vervuild waren door het afval van onder meer slachterijen, leerlooierijen, markten en huishoudens. Het baggeren van de grachten, één van de taken van de gemeentereiniging, was met zekere regelmaat nodig om de doorstroming van het water in stand te houden."