Dagwoord: apekool

'Apekool' behoor je volgens de officiële spelling zonder tussen-n te schrijven, dus niet overeenkomstig 'apenhok' of 'apenstreek'. Het is een vermeende of versteende samenstelling, die van de volgens velen zo vermaledijde tussen-n is gevrijwaard. Vermeende of versteende samenstellingen zijn woorden die op een samenstelling lijken, maar het niet zijn, of die wel een samenstelling zijn, maar waarvan niet verwacht mag worden dat die hedentendage nog als zodanig worden herkend. Vreemd genoeg geeft het Woordenboek der Nederlandsche Taal als enige ingang 'apenkool', dus mét 'n'. Eén van de voorbeelden die het WNT aanhaalt, is van Samuel Iperuszoon Wiselius. Die schreef in zijn 'Nieuwe Dichtbundel' van 1833:
De dampen zijn gewild, als of er goud in school;
Maar ziet men 't van nabij, 't is meestal apenkool;
Doch wie, naar Krito's smaak, die kool komt op te disschen,
En van de vrienden is, zal ook geen lofspraak missen.

Pas in bronnen van na 1900 wordt 'apekool' zonder die 'n' aangehaald. Het is de SDAP'er Duys die het in 1913 in de Staten-Generaal gebruikt om zijn afkering te uiten. Voorzitter jonkheer Van Nispen tot Sevenaer van de RKSP laat in de handelingen aantekenen dat hij het geen parlementaire uitdrukking vindt. Van 'onparlementair' naar 'vermeend of versteend' gaat dus snel.
Overigens wordt 'sikkepit', ook geschreven zonder 'tussen-n, weer wel in het parlement gedoogd. Zie bij 'sikkepit'.
'Apekool' heeft volgens de meeste deskundigen niets te maken met de primaat aap. Het komt van 'ape(n)kalle', een langs de Nederlandstalige Noordzeekust gebruikte benaming voor de Groenlandse haai en een synoniem voor elke als minderwaardig beoordeelde vissoort en voor slechte schelvis.
Niks geen samenstelling dus met een dierennaam die de tussen-n aanroept. Hetzelfde geldt voor 'kattebelletje'. Dit woord is naar alle waarschijnlijkheid een verbastering van het Italiaanse 'scartabello', dat 'bundeltje papieren' betekent en heeft dus niets met een kat te maken. Het kattebelletje is een gewild communicatiemiddel van de dames en heren politici, die er elkaar gedurig mee bestoken.
De Volkskrant van 13 september 2002: Een pikant geval van vergeetachtigheid deed zich voor tijdens het verhoor van voormalig minister Netelenbos van Verkeer en Waterstaat. Voormalig Kamerlid Rob van Gijzel, die voor haar aan de beurt was, had verklaard dat de minister hem, nadat hij in november 2001 met de fraude naar buiten trad in het tv-programma Zembla, een briefje had gestuurd met de tekst: 'Rob, het is fake, het is flauwekul. Het is een canard.' Van dat kattebelletje wist Netelenbos zich niets te herinneren.

Wie overigens net als Van Gijzel de kat de bel aan durft te binden, gebruike daarvoor natuurlijk wel een kattenbelletje.